Bertone Slalom: begin- of eindpunt?

Helemaal niets mis met een Opel. Mits door vaardige Italiaanse handen gestyled. Het huwelijk met het Turijnse Carrozzeria Bertone was enkele malen succesvol, denk aan de Astra F en G Cabrio en Coupé en Kadett E Cabrio. Jammer dat de Slalom nooit in productie ging…

Door Albert Mensinga

 

Midden jaren ’90 is een lastige periode. Er worden geweldig goede auto’s gemaakt die alles hebben wat onzer hartjes begeerd: perfecte techniek, veiligheid, prima prestaties, luxe. Alleen qua vormgeving is het een beetje een saaie en ongeïnspireerde boel. Er zijn geweldige uitzonderingen. Maar in de categorie ‘bread & butter’ is het sappelen. Kijk eens wat Opel in 1995 in de toonzalen heeft: Omega, Vectra, Astra, keurig gelijnde en vaak fantasieloos gekleurde auto’s en daardoor al snel dodelijk saai. Ooit een oranje Omega gezien? De Tigra en de Calibra fleuren de Opelstal iets op. Iets… Want hoewel de Calibra destijds als een soort van hoogtepunt wordt gezien, ontgaat mij al dertig jaar de reden waarom. Al is het zondermeer een fraaie auto.

Niet dat de concurrentie het veel beter voor elkaar heeft. Om bij het middensegment te blijven: Ford Scorpio, Renault Laguna, BMW 3, stop maar. De handen gaan niet knetterhard op elkaar. De periode net voor de eeuwwisseling zal niet de geschiedenisboeken ingaan als het tijdperk der stijliconen. Althans niet in the klasse ‘reasonably priced car’.

Op beurzen en salons zien we actiemodellen met strepen en stickers en jolige prototypen de boel opfleuren. De kunstenaars van Bertone uit Turijn zijn in de laatste twee decennia van de vorige eeuw slechts selectief actief in het consumentengenre maar scoren toch netjes met de genoemde Opels, Citroëns Xantia, ZX en XM en tenslotte in 2004 met de wonderschone Alfa Romeo GT. Met die auto’s voor ogen is het lastig voor te stellen hoe de designers tot de Slalom kwamen en we daar weinig tot niets van terugzagen in productiemodellen. Enfin. Wellicht kwam het model in 1996 net een jaar of tien te vroeg. We duiken zo meteen de geschiedenis in.

 

Nuccio Bertone

Grootmeester Nuccio Bertone (1914-1997) tekent de ‘Grand Turismo voor het derde millennium’ op basis van de Opel Astra Coupé/Cabrio. De auto komt over als een hippe opmaat voor de Sportwagon, een genre waarmee BMW en Alfa Romeo in het begin van de nieuwe eeuw sier maken. Nu was Nuccio altijd al bij de pinken en haantje de voorste als het hip en vooruitstrevend moest zijn. Denk aan de apart gelijnde Alfa Romeo 2000 en 2600 Sprint (1960), Giulia Sprint GT (1962) en 90 (1984), de bijzondere Arnolt-Bristol (1955), revolutionaire Citroën BX (1982) en inmiddels iconische Ferrari 208/308 GT4 (1974). We kunnen doorgaan met absolute mijlpalen als de Lamborghini Countach en Espada, de bizarre Lancia Stratos en statige Volvo 780 Coupé. Qua prototypes verrijkte Nuccio de wereld met schoons als de platter dan platte Lancia Stratos Zero, extreem elegante Alfa Romeo Canguro en deze Opel Slalom.

Even heel in het kort dan: Nuccio is geboren als Giuseppe en neemt na de Tweede Wereldoorlog de business over van zijn vader Giovanni. Hij valt al snel op met zijn concepten en Alfa Romeo kiest hem om de opvolger van de Disco Volante 1900 te ontwerpen. De BAT’s, Berlina Aerodinamica Tecnica, worden legendarisch en Nuccio maakt snel naam en faam en maakt van het eens kleine Carrozzeria Bertone een toko om rekening mee te houden. Vanaf begin jaren ’60 vertegenwoordigt Bertone samen met Pininfarina, Zagato en Ghia de top. Giugiaro voegt zich daar na zijn vertrek bij Bertone rap bij. Naast vooruitstrevende productiemethoden en trendsettende styling wil Nuccio zijn auto’s bij voorkeur in grote productieaantallen zien. Prima gelukt.

 

Aanloop naar de Slalom

In de jaren ’80 verzorgt Bertone niet alleen de styling van de Fiat Ritmo Cabrio en Fiat X1/9 maar houdt zich ook bezig met de productie, verkoop en after-sales. De Italianen zoeken de samenwerking met grote merken wat resulteert in de Citroën BX en genoemde 780. Wanneer General Motors in the picture komt, krijgen ze de Kadett Cabrio in de schoot geworden, gevolgd door de Astra Cabrio en restyling van de Pontiac Fiero GT. Met de constante gretigheid om met inspirerende en vooruitstrevende vormentaal auto’s te ontwikkelen, concentreert Bertone zich in de ‘90s op technische innovaties. Voorbeelden zijn de uit composietdelen samengestelde en elektrische Blitz Barchetta van 650 kg, waarvan 230 aan accu. Het kan dus wel! Vriend en vijand achten Bertone destijds in staat om een flinke stap voorwaarts te zetten in productietechniek. Zeker als de firma in 1993 de productie van zowel de Opel Astra Cabrio en Fiat Punto Cabrio van A tot Z voor haar rekening neemt, inclusief het testwerk om aan de geldende en steeds strenger wordende regels te voldoen.

Na de Blitz volgt in ’94 de eveneens volledig elektrische Zero Emission Record (ZER), met een knipoog naar de Abarth 750 Record van 1960, en getekend door Eugenio Pagliano die al sinds Gandini voor Bertone werkt. De uiterst gestroomlijnde ZER vestigt drie records voor elektrische auto’s: een uurrecord van 199.822 km/h, een top van 303.977 km/h en een actieradius van 465 km met een gemiddelde van 120 km/h. Toen al, vijventwintig jaar geleden. En eveneens een lichtgewicht van 860 kg waarvan 600 opgeëist door batterijen. In datzelfde jaar is Bertone het eerste bedrijf in Italië met een ISO 9001 certificering. En het gaat maar door. Kijk even door het frommelige interieur van de Porsche Karisma (onderste foto), ook uit ‘94, een concept op basis van een Porsche 964 met plaats aan vier personen. Had Porsche toen al visioenen van SUV’s en Panamera’s? Hoe het ook zij, opnieuw gunt Bertone ons een blik in de toekomst met een prototype dat bijzonder erfgoed met zich meesleurt, dat van de Lamborghini Marzal (bovenste foto), in 1967 door Bertone voorgesteld op de Geneva Motor Show.

Beide conceptauto’s uit die tijd laten precies goed zien waar Bertone een meester in is: het weglaten van alle overbodigheden zodat er een auto uit één stuk ontstaat en daarmee een statement van jewelste. Het glazen dak neemt de Slalom over evenals de heerlijke lijnen die bij de Italiaanse meester altijd origineel, soms vervreemdend maar altijd fris overkomen. De Slalom wordt op de salon van Geneve in 1996 aan het publiek voorgesteld, in knetterend oranje gebaseerd op Veuve Clicquot, het favoriete merk bubbels van Nuccio. Met vierwielaandrijving en 200 pk tweeliter turbomotor is de Slalom de moderne equivalent van de Espada. Het strakke exterieur geeft net als de V12 GT via grote coupédeuren toegang tot de cabine waarbij er voldoende ruimte is om elegant de achterbank te bereiken. Ook hier, net als in de Karisma, verkreukelde stoelen die ongetwijfelde de lekkerste zijn waar je in kunt zitten. Het bagageruim kan 60 cm naar voren vergroot worden, zodat een soort superreisauto ontstaat. Een losse vloer rolt eenvoudig over rails tegen de achterbank aan, en geeft naast een zee aan ruimte eveneens toegang tot een luik naar het reservewiel. De Slalom zou je kunnen zien als een moderne GT, met de laadcapaciteit van een stationwagen, en het voorkomen van een coupé.

 

Dromen

Het blijft bij dit concept dat nu ergens in de kelders van Opel staat te verstoffen. In 2002 komt het verzwakte Bertone met een vergelijkbare stylingstudie Saab Novanta. Negentig jaar bestaat de Carrozzeria en de blokkerige en op de 9-5 gebaseerde ‘executive sedan’ kan in mijn ogen nog niet in de schaduw van de elegante Slalom staan en lijkt een poging om opnieuw naar de gunsten van General Motors te dingen. Duidelijke stylingelementen dragen onmiskenbaar het Bertonestempel, zoals de ‘wrap around’ voorruit die vergelijkbaar is met de oplossing van Marcello Gandini voor de Stratos, de genoemde Citroëns en weer de Slalom. Van binnen is de Novanta slim en zit boordevol technologie die in de auto’s van nu sinds enkele jaren gangbaar is. Uiterlijk verleidt het prototype allerminst. Terwijl dit juist het sterke punt van Bertone was. De Italianen waren trouwens lang niet de enige die losgingen op het ‘skateboard’ van GM. Het leek een revolutionair idee maar kwam op een moment dat het helemaal niet goed ging met de Amerikaanse autogigant, die toen bijna kopje onder ging. Op 26 februari 1997 overlijdt Nuccio Bertone. Vanaf dat moment gaat het bergafwaarts met de firma tot in 2013 architect Aldo Cingolani de rechten opkoopt en met succes doorstart. Informatie

bertonedesign.it